Mar 28, 2015

Çankırı’da küçük çiftçiler (bülten 14)

Categories: Tags:
Çankırı, Doğanbey Köyü

Çankırı ziyareti özelinde tarım ile ilgili birkaç gözlemimizi paylaşmak istiyoruz.

Mevsimine göre değişmekle beraber, bizim gittiğimiz Eylül ve son olarak da Mart ayında Ankara’dan yola çıkınca oldukça sarı bir manzara ile karşılaşırsınız. Ormanlar Ilgaz civarında başlar. Ancak bu görüntü hemen çorak ve susuz bir bölgeyi çağrıştırmasın. Çünkü burada Kızılırmak’a dökülen dere ve çaylar vardır. Tosya ve Osmancık’ta Devrez Çayı varken, Yapraklı civarında ise Acısu vardır. Suyun varlığı da bölgeyi pirinç dahil olmak üzere diğer tarım faaliyetleri için elverişli kılar.

Doğanbey, Yapraklı, Çankırı
Yapraklı, Çankırı
Çankırı, Doğanbey Köyü

Ancak burada çiftçilik yapan bir dostumuzla konuşunca maalesef durumun çok içler acısı olduğunu bir kez daha fark ettik ve sizlerle paylaşmak istedik. Tabii bu sadece bu bölgeye ait bir sorun değil, üzülerek söylüyoruz ki tüm küçük toprak sahiplerinin sorunu ve aslında biz şehirde yaşayanların da.

Ziyaretine gittiğimiz dostumuz Hüseyin Bey doğma büyüme Çankırı’lı. Ama 18 yaşlarında Ankara’ya yerleşip bir bankada çalışmış, taa ki emekli olup 2000’lerin başında memleketine dönüp yeniden toprakla uğraşmaya başlayana kadar. Şimdi onun çevresinden size bir resim çıkarmaya çalışacağız.

Seyrettiniz mi bilmiyoruz ama, Disney’in “Chitty Chitty Bang Bang” isimli müzikal bir filmi vardı. Belki çocukken görmüşsünüzdür. Filmde Potts ailesi uçan arabalarıyla Vulgaria denilen bir ülkeye giderler. Garip ve despot bir hükümdarın yönettiği bu ülkede sokaklarda hiç çocuk yoktur. İşte Çankırı’nın bu köylerini ziyaret ederken de biz kendimizi orada zannettik. Sonra sokakta küçük bir kız görünce sevindik ama meğerse o da ailesiyle köyü ziyarete gelmiş. Köyler maalesef BOMBOŞ. Önce insanlar çalıştığı için ortalıklarda olmadığını düşünmüştük ama etrafta hiç çocuk olmadığı gibi koca köyde ancak 4-5 hanede yaşam olduğunu, onların da en gençlerinin 60 yaşlarında olduğunu öğrendik.

O güzel topraklarda bir zamanlar çeltik ekilir, sarıkılçık ve diğerleri hasat edilirmiş. Şimdi ise çeltik tamamiyle terk edilmiş, sebebi ise susuzluk değil, tarlaları işleyecek işgücünün kalmamış olması.

Böyle olunca ne toprakta çalışacak insan bulabilmek mümkün ne de toprakları değerlendirmek. Elma bahçesini ziyaret ederken tepedeki boş ve yıkılmaya yüz yutmuş ağılı gördük. Eskiden orada 800-1000 koyun ve keçi olurmuş. Ve hatta onun gibi birkaç tane daha ağıl varmış. Şimdi civarda sadece iki kişide hayvan kalmış. Onlar da aşağıdaki fotoğraftakiler kadar.

Tatlısu'da kalan koyunlar
Jips (Çankırı, Yapraklı)
Jips (Çankırı, Yapraklı)

Toprağa bakıyorsunuz, içinde jips var. Jips, doğal bir mineral ve toprak düzenleyicisi olarak kullanılıyor. Normalde satın alınan bu madde bölgede kendiliğinden var. Öyle ki jips’li topraklarda yetişen 15 endemik türün 13’ü burada yetişiyor. Ama toprakların çoğu artık kendi haline terk edilmiş, doğa onları yeniden ele geçirmiş.

Kusurumuza bakmayın sizlerin de canını sıktık belki ama hissettiklerimizi paylaşmadan edemedik.

Dostluk ve sevgiyle.