Zeytinyağı

Zeytinyağı şişelerinin üzerinde sık sık görüyoruz. Kiminde “natürel”, kiminde “birinci”, kiminde “erken hasat” vb yazıyor. Bilmekte fayda var diye düşünüp, zaman içerisinde gıdayı tüketirken her türlü bilgiyi kolayca ve mümkün olduğu kadar öz bir şekilde verme amacıyla yola çıktığımız için, zeytinyağı türleri de mutlaka bilinmesi gerekir dedik. İngilizce terimleri de beraber vereceğiz ki uluslararası zeytinyağları ile daha rahat karşılaştırılabilsin.

Laleli zeytinyağı akış
Zeytinyağı türleri
Zeytinyağı

Natürel Zeytinyağı Türleri:

Zeytinlerin yıkanıp öğütülmesinden sıkılmasına ve karasuyundan ayrıştırılmasına kadarki tüm süreçte yağın meyvemsi özelliğinin bozulmayacak şekilde ısısının kontrol edilerek üretildiği yağlı meyve suyudur. Asitlik derecesi %3.3’den azdır. Kendi içinde 3 türdür.

Natürel Sızma Zeytinyağı (Extra Virgin Olive Oil):

Genelde tam olgunlaşmadan toplanan yani erken hasat edilen zeytinlerin soğuk olarak sıkılması ile elde edilir. Asit oranı %0.8’den azdır. Zeytin meyvesindeki tat, koku ve vitaminlerin en iyi korunduğu cinstir. Tadı meyvemsi hafif acımtrak  ve rengi de çoğu zaman (şart değil) yeşile çalar. Özellikle çiğ olarak tüketilmesine doyum olmaz.

Natürel Birinci Zeytinyağı (Virgin Olive Oil):

Hafif kusurlu ve asit oranı biraz daha yüksek yağlardır. Asitlik oranları %0.8 ila %2 arasında değişir. İlk sıkımın ardından genellikle sıcak su kullanılarak elde edilir. Sızmaya göre biraz daha yoğun bir tat içerirler.

Natürel İkinci Zeytinyağı (Ordinary Olive Oil):

Asiditesi %2 ila %3.3 arasında olan yağlardır. Bu sebeple hafif kusurlu sayılırlar. Lampant (Lampante Olive Oil): Bunlar kusurlu zeytinyağları olup rafinajlıktır ya da aydınlatmada kullanılırlar. Asiditeleri %3.3’ün üzerindedir, küflü ya da bozuk yağlardır ve yenebilmeleri için kötü koku ve bileşenlerden rafine edilmeleri gerekir.

Rafine Zeytinyağı (Refined Olive Oil):

Yüksek asitli ya da kötü tat ve kokulu zeytinyağlarının doğal yapısında deüişikliğe yol açmadan kötü özelliklerinin iyileştirilerek yenilebilir hale getirilmiş zeytinyağlarıdır. Rafinasyon sonucunda asidite oranı %0.3’e kadar düşebilir. Bu amaçla fiziksel rafinasyon, yüksek ısıda damıtma, ağartma ve deodorizasyondan geçirilir. Genellikle asitsiz, kokusuz ve renksiz yağlardır. Ülkemizde genellikle natürel zeytinyağları ile harmanlanarak yemeklik olarak kullanılır. Bu harmanlanmış ürünler iki tür olabilir.

Riviera (Olive Oil, bazen “Pure” kelimesi de ilave edilir)

Genellikle asiditesi %3’ü geçmeyen natürel yağlarla harmanlanan ancak içinde ağırlıklı olarak rafine yağ bulunan tipte yağlardır. Nihai olarak asiditesi %1.5’u geçmez.

A Tipi (Olive Oil Type A)

Riviera yağa benzer. Ancak asiditesi %2’i geçmez.

Filtre edilmiş ve edilmemiş zeytinyağı türleri

Filtre Edilmiş- Edilmemiş Zeytinyağı

Filtre edilmemiş yağlarda taze zeytin partikülleri vardır. Bu partiküller şişenin dibine çökene kadar zeytinyağına bulanık bir görüntü verirler. Bazıları aroması daha fazla olan bu tür yağı tercih eder. Ancak, taze zeytin parçacıkları sebebiyle bu zeytinyağlarının raf ömürleri daha kısadır ve daha çabuk tüketilmeleri gerekir.

Zeytinyağı türleri

Zeytinyağının rengi

Zeytinyağının rengi kalitesi için bir gösterge değildir, koyu yeşilden açık sarıya kadar her renkte zeytinyağı makbul olabilir. Ancak psikolojik bir etkisinin olduğu bilindiği için yarışmalarda yağın rengini gizleyen lacivert, siyah ya da kahverengi bardaklar tercih edilir. Diğer yandan, bazı üreticiler zeytin yaprağını da zeytinle ezerek yağa yeşil renk verebilmektedirler.